ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગ, જેમને આજે સુધી “આજીવન નેતા” તરીકે જોવામાં આવતા હતા, તેમના શાસન પર હવે સવાલ ઊભા થવા લાગ્યા છે. નવા નિયમો અને સત્તા વિતરણના પગલાઓ પછી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તથા ચીની વિદેશી સમુદાયમાં એવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે, શી જિનપિંગ હવે પોતાનું સિંહાસન étape-બધ્ય રીતે ખાલી કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.

શક્તિ વિતરણથી સત્તા હસ્તાંતરણના સંકેતો

શી જિનપિંગે હાલમાં ચીની કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના (CPC) મુખ્ય સંગઠનોને કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સત્તાઓ સોંપવાનું શરૂ કર્યું છે. તેમના 12 વર્ષથી વધુના શાસનમાં આ પહેલી વખત જોવા મળી રહ્યું છે કે તેમણે પોતાની સત્તા પાર્ટીના અન્ય નેતાઓ અને વિભાગો સાથે વહેંચવાની શરુઆત કરી છે.

પોલિટબ્યુરોની બેઠકમાં મોટા ફેરફાર

30 જૂનના રોજ CPCના 24 સભ્યોવાળી શક્તિશાળી પોલિટબ્યુરો બેઠક યોજાઈ હતી. જેમાં પાર્ટીના કાર્યકારી નિયમોની સમીક્ષા કરીને નવા નિયમો લાગૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ નિયમો હેઠળ વિવિધ સંગઠનોને વધુ સત્તા મળતી થઇ છે, જેને કારણે શીની નિવૃત્તિ અથવા સત્તા હસ્તાંતરણની તૈયારીના સંકેતો મળ્યા છે.

2027માં યોજાનારી CPC કોંગ્રેસ પહેલાં બદલાવ શક્ય?

આ બધું ત્યારે થઈ રહ્યું છે જ્યારે 2027માં આગામી પાંચ વર્ષ માટે CPC કોંગ્રેસ યોજાવાની છે. તે જ સમયે શી જિનપિંગનો ત્રીજો કાર્યકાળ પૂર્ણ થશે. અનુમાન છે કે આ કોંગ્રેસમાં સત્તા પરિવર્તન કે હસ્તાંતરણની જાહેરાત થઈ શકે છે.

વિદેશમાં રહેતા ચીનીઓમાં પણ ચર્ચા ગરમ

વિદેશમાં વસતા ચીન વિરોધી સમુદાય અને વિદેશી વિશ્લેષકો કહે છે કે, CPCની અંદર હાલ ગુપ્ત સત્તાસંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. શી તરફથી લાવવામાં આવેલા નવા નિયમો અને સત્તા વહેંચવાના પગલાં તેનો ભાગ હોઈ શકે છે.

BRICS સમિટમાં ગેરહાજરી પણ સંકેતરૂપ

આકાશે વાદળો ત્યારે વધુ ઘેરાયા જ્યારે શી જિનપિંગે રિયો ડી જાનેરોમાં યોજાયેલી BRICS સમિટમાં ભાગ નહીં લીધો. પ્રમુખ બન્યા પછી આ પહેલી વખત છે કે તેઓ BRICS સમિટમાં હાજર નથી. તેમની જગ્યાએ ચીનના વડાપ્રધાન લી કેકિયાંગે ચીની પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કર્યું.

અર્થતંત્રના પડકારો અને આંતરિક અસંતોષ

ચીન હાલમાં ભારે આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. અમેરિકાના ટેરિફ યુદ્ધ, મੰਦિ, હાઉસિંગ માર્કેટનું પતન અને શૂન્ય-કોવિડ નીતિ જેવી નીતિઓએ ચીનની અંદર વ્યાપક અસંતોષ ઊભો કર્યો છે.

શીની પૃષ્ઠભૂમિ અને ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ ઝુંબેશ

જિનપિંગ 2012માં CPCના મહાસચિવ બન્યા અને ત્યાર બાદ તેમણે ચીનની સશસ્ત્ર દળો ઉપર પકડ મજબૂત કરી. તેમનો ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ અભિયાન ખૂબ જાણીતું રહ્યું જેમાં દસ લાખથી વધુ અધિકારીઓને દંડ આપવામાં આવ્યો.

આજીવન પ્રમુખનો માર્ગ ખૂલી ગયો હતો

જિનપિંગ માટે ચીની સંવિધાનમાં સુધારાને કારણે 2022માં ત્રીજો કાર્યકાળ શરૂ કરવાનો રસ્તો ખુલ્યો હતો. અગાઉના નેતાઓ બે કાર્યકાળ પછી નિવૃત્ત થતાં, જ્યારે શી જિનપિંગ માટે મર્યાદા દૂર કરવામાં આવી હતી.

2027નાં નિર્ણયક્ષણ તરફ નજર

વિશ્લેષકો માને છે કે, 2027માં યોજાનારી કોંગ્રેસ દરમિયાન જિનપિંગ સત્તા છોડે તેવી શક્યતા છે, અથવા તો તે પહેલાં જ કોઈ પથદર્શન શરૂ થઈ શકે છે. હાલના સંકેતો એવું બતાવે છે કે ચીનમાં રાજકીય સ્તરે મોટો ફેરફાર થવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ચૂકી છે.