અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરી એક વખત પોતાના નિવેદનોથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. તાજેતરમાં તેમણે ચીનને ખુલ્લી ચેતવણી આપતા કહ્યું કે અમેરિકા પાસે એવા “પત્તા” છે, જે જો તેઓ રમે તો ચીન બરબાદ થઈ જશે. ટ્રમ્પના આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે ટેરિફ યુદ્ધ ચાલુ છે અને ભારત-ચીનની વધતી મિત્રતાએ આ પરિસ્થિતિને વધુ સંવેદનશીલ બનાવી છે.

ભારત પર 50% ટેરિફ, ચીન તરફ નરમાઈ

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત પર 50% આયાત શુલ્ક (ટેરિફ) લગાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. શરૂઆતમાં આ દર 25% હતો, પરંતુ તેને વધારીને 50% કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયનું મુખ્ય કારણ ભારત દ્વારા રશિયા પાસેથી તેલની આયાત હોવાનું માનવામાં આવે છે. અમેરિકાને આ બાબતમાં ગંભીર વાંધો છે.

જોકે, રસપ્રદ વાત એ છે કે ચીન પણ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદી રહ્યું છે, છતાં ટ્રમ્પ ચીન સામે નરમ વલણ અપનાવી રહ્યા છે. બીજી બાજુ, ભારત સામે વધુ કડક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે, જે અમેરિકાના દ્વિધા ભર્યા અભિગમને સ્પષ્ટ કરે છે.

ચીનને ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી

વોશિંગ્ટન ડીસીમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે, “ચીન અને અમેરિકા વચ્ચે સારા સંબંધો બનશે. ચીન પાસે પણ કેટલાક પત્તા હશે, પરંતુ અમેરિકાના હાથમાં એવા અદભૂત પત્તા છે, જે જો રમાયા તો ચીન માટે વિનાશકારી સાબિત થશે. હું તે પત્તા રમવા માંગતો નથી, પરંતુ જરૂર પડશે તો ચીન બરબાદ થઈ જશે.”

આ નિવેદન એક તરફ ચીન પ્રત્યે સકારાત્મક સંકેત આપે છે, તો બીજી તરફ ખુલ્લી ધમકી પણ સમાવે છે.

ભારત-ચીન નજીક આવવાથી ટ્રમ્પ અકળાયા

તાજેતરના દિવસોમાં ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં નોંધપાત્ર નિકટતા જોવા મળી છે. ચીને ભારતને મદદ કરવાનો વાયદો કર્યો છે અને રેર અર્થ મટીરિયલ તથા સુરંગ ખોદવાની મશીન આપવાની ખાતરી આપી છે. આ વિકાસો અમેરિકા માટે અનુકૂળ નથી. ભારત-ચીનની આ વધતી મિત્રતા ટ્રમ્પને અસ્વસ્થ કરી રહી છે.

ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે અને જો જરૂરી બનશે તો ચીન પર 200% ટેરિફ લગાવવાનો વિકલ્પ પણ ખુલ્લો છે, જોકે તેની સત્તાવાર જાહેરાત હજી સુધી કરવામાં આવી નથી.

આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં દ્વિધા ભર્યું વલણ

ટ્રમ્પની હાલની નીતિઓ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા એક તરફ ચીનને મિત્ર તરીકે પ્રદર્શિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ તેની સામે કડક ભાષા અને ચેતવણીઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. બીજી બાજુ ભારત પર વધારે દબાણ મૂકવામાં આવી રહ્યું છે, જેનાથી અમેરિકા-ભારત સંબંધોમાં તણાવ વધી શકે છે.

આ પરિસ્થિતિમાં ભારત માટે રાજકીય તેમજ આર્થિક રીતે સંતુલન સાધવું મુશ્કેલ બની શકે છે. ચીનની સાથે વધતી ભાગીદારી એક તરફ ભારત માટે લાભકારી સાબિત થઈ શકે છે, પરંતુ બીજી તરફ અમેરિકાના અસંતોષને કારણે વેપાર અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોમાં પડકારો ઊભા થઈ શકે છે.