અમેરિકાના કડક સંદેશાઓ છતાં ભારત તેના ઊર્જા હિતોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલ અનુસાર, ભારતીય રિફાઇનરીઓએ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં રશિયાથી ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

જોકે ભારત સરકાર અથવા રિફાઇનરીઓ તરફથી હજી સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી, રોયટર્સને મળેલી માહિતી મુજબ ભારતીય કંપનીઓ ઓગસ્ટની તુલનામાં 10થી 20 ટકા વધુ ક્રૂડ ઓઇલ રશિયાથી ખરીદશે. આ ખરીદી દરરોજ 1.5 લાખથી 3 લાખ બેરલ સુધી વધવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.

રશિયન રિફાઇનરીઓ પર હુમલાનો પ્રભાવ

યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ ચાલુ હોવાના કારણે રશિયાની તેલ રિફાઇનિંગ ક્ષમતા પર અસર થઈ છે. તાજેતરના દિવસોમાં યુક્રેન દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓથી રશિયાની 10 રિફાઇનરીઓને નુકસાન પહોંચ્યું છે, જેના પરિણામે તેની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા લગભગ 17% સુધી ઘટી છે. આ પરિસ્થિતિમાં રશિયા પાસે વેચાણ માટે કાચું તેલ (ક્રૂડ ઓઇલ) વધારે ઉપલબ્ધ થયું છે.

ભારત-રશિયા તેલ વેપાર

વર્ષ 2022માં રશિયાએ યુક્રેન સામે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કર્યા પછી પશ્ચિમના દેશોએ મોસ્કો પર અનેક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા. એ સમયે ભારત રશિયન ક્રૂડનો સૌથી મોટો ગ્રાહક બન્યું હતું. ભારતે પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે રશિયન તેલની ખરીદીમાં વધારો કર્યો હતો.

અમેરિકાનો દબાવ અને ટ્રમ્પની ચેતવણી

અમેરિકા સતત ભારતના આ નિર્ણય પર નારાજગી દર્શાવી રહ્યું છે. ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળ અમેરિકાએ રશિયન તેલ ખરીદી બદલ ભારત પર 25% ટેરિફ અને દંડ લગાવ્યા હતા, જે બાદમાં વધીને કુલ 50% સુધી પહોંચી ગયા. અમેરિકાનો આક્ષેપ છે કે ભારત રશિયન તેલ સસ્તું ખરીદી પશ્ચિમના બજારમાં ઊંચી કિંમતે વેચીને નફાખોરી કરી રહ્યું છે.

ભારતનો જવાબ

ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઊર્જા સુરક્ષા માટે તે પોતાની જરૂરિયાતો અનુસાર નિર્ણય લેશે. ભારતે એ પણ તર્ક આપ્યો છે કે યુરોપિયન યુનિયન અને અમેરિકા પોતે રશિયા સાથે અબજો ડોલરનો વેપાર કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારત પર આરોપ લગાવવો યોગ્ય નથી. વિશ્લેષકો માને છે કે જો ભારત ખરીદી અટકાવે તો રશિયા માટે તેની તેલની નિકાસ જાળવી રાખવી મુશ્કેલ બની જશે, જે તેની આવકને સીધો ફટકો પહોંચાડશે.